Fındık Fidanı Ne Zaman Dikilir? Sonbaharda Bahçe Kurmanın Takvimi

Fındık fidanı ne zaman dikilir sorusunun kısa cevabı şu: çoğu bölge için en uygun zaman sonbahardır. Fındık Araştırma Enstitüsü de dikim için en iyi dönemin sonbahar ayları olduğunu belirtiyor. Ancak bahçenizin denizden yüksekliği, kışın ne kadar sert geçtiği ve hazırlığı ne zaman bitirdiğiniz bu takvimi değiştirebiliyor. Bu yazıda hangi ayda dikmeniz gerektiğini ve dikimden önce nelerin hazır olması gerektiğini sırayla anlatıyoruz.

Kısa cevap: sonbahar, ama her yerde değil

Enstitüye göre kışı sert geçen yerlerde ya da dikime geç kalındığında ilkbaharda da dikim yapılabiliyor. Enstitünün çiftçi eğitim broşüründe ilkbahar seçeneği için şubat ve mart ayları veriliyor.

Akademik bir kaynak olan Fındık Yetiştiriciliği kitap bölümü ise aralığı daha geniş çiziyor: fidanlar ekim ayından başlayarak ilkbaharda bitkiye su yürüyene kadar dikilebiliyor. Yani pencere uzun, fakat her ayın aynı sonucu vermediğini bilmek gerekiyor.

Sahil ile yayla aynı takvimi izlemez

Karadeniz'de bahçeler deniz kenarından yüksek yamaçlara kadar uzanır ve iklim bu kuşaklar arasında belirgin şekilde değişir. Aynı kitap bölümü bu yüzden yükseltiye göre ayrım yapıyor.

Kışı ılık geçen yerlerde, sahil kuşağında ve orta kuşağın alt kesimlerinde ekim ve kasım aylarında dikim öneriliyor. Kışı soğuk geçen yerlerde, orta kuşağın üst kesimlerinde ve yüksek kuşakta ise soğuklar geçtikten sonra şubat ve mart aylarında dikmek daha doğru bulunuyor. Bahçeniz hangi kuşaktaysa takviminizi ona göre kurmanız, işin ilk adımı.

Sonbaharda dikmenin bahçeye kazandırdıkları

Sonbahar dikiminin bir mantığı var. Kitap bölümüne göre erken dikilen fidanların köklerinde kış boyunca emici kökler oluşuyor. Yağmurla yumuşayan toprakla iyi temas eden bu kökler sayesinde fidan yerine daha çabuk alışıyor. Aynı kaynakta bu fidanların yaz sıcağına daha dayanıklı olduğunun gözlendiği de yazıyor.

Bir de pratik bir kazanç var: sonbaharda dikilen fidanlardan tutmayanlar olursa, yerlerine şubat ve martta yenileri dikilebiliyor. Böylece bahçe bir yıl kaybetmeden tamamlanıyor. İlkbaharda diken biri için bu ikinci şans çoğu zaman bir sonraki sezona kalıyor.

Dikimden en az bir ay önce: çukur hazırlığı

Dikim günü işe başlamak, fındık bahçesi kurarken en sık yapılan aceleciliklerden biri. Enstitü, ocak dikim sistemi için dikim çukurlarının dikimden en az bir ay önce açılmasını öneriyor. Önerilen ölçü 120 santimetre çap ve 60 santimetre derinlik.

Çukuru erken açmak toprağın havalanmasına ve dikim gününe kadar oturmasına zaman tanır. Ekim sonunda dikmeyi düşünüyorsanız çukurlar eylül sonunda hazır olmalı. Kasımı hedefliyorsanız şimdi tam vakti.

Toprak tahlili, gübre ve kireç

Fidanı toprağa koymadan önce toprağı tanımak gerekiyor. Enstitü, dikimden önce toprak tahliline dayanarak önerilen çiftlik gübresi, fosforlu ve potaslı gübre ile kireçlemenin yapılmasını tavsiye ediyor. Kireçleme için genellikle kasım ve aralık ayları uygun görülüyor.

Buradaki anahtar kelime tahlil. Gübre ve kireç miktarını tahminle belirlemek yerine toprak analizi yaptırıp sonucuna göre hareket etmek, hem fidanı hem de emeğinizi korur. Bölgenizdeki tarım teşkilatı bu konuda yol gösterebilir.

Ocak dikim sistemi ve çit dikim

Bölgemizde geleneksel yöntem ocak dikim sistemi. Bu sistemde birkaç dal bir arada, bir ocak halinde büyütülüyor. Enstitünün broşürüne göre ocaktaki dal sayısı 5 ile 6'yı geçmemeli. Sistem düz arazide de uygulanabiliyor, fakat asıl değeri eğimli ve toprağı sığ arazilerde ortaya çıkıyor.

Enstitü uzun yıllar araştırdığı çit dikim sistemini de alternatif olarak tanıtıyor. Hangi sistemi seçeceğiniz arazinizin yapısına, eğimine ve bakım alışkanlıklarınıza bağlı.

Eğimli arazide teraslama

Karadeniz bahçelerinin çoğu yamaçta. Enstitüye göre düz arazilere daha uygun bir dikim şekli eğimli bir yerde uygulanacaksa, önce eğime göre teraslama yapılmalı. Bu adım atlandığında toprak kayması ve su akışı fidanları zorlayabilir, bakım ve toplama işleri de güçleşir.

Tozlayıcı çeşidi unutmayın

Fındık bahçesi kurarken gözden kaçan konulardan biri tozlayıcı çeşit. Enstitü, ana çeşitlerin arasına yaklaşık onda bir oranında tozlayıcı çeşit konulmasını öneriyor. Bu fidanların bahçenin bir köşesine toplanmaması, araziye dengeli dağılması gerekiyor. Hangi çeşidin sizin ana çeşidinize uygun tozlayıcı olduğunu fidanı aldığınız yerden ya da tarım uzmanından teyit etmek iyi olur.

Ekim ve kasımda bahçede yapılacak diğer işler

Sonbahar yalnızca yeni bahçenin değil, mevcut ocakların da bakım zamanı. Enstitüye göre fındıkta budama da genel olarak sonbaharda yapılıyor. Budamaya, büyüme durduğunda ve yaprakların çoğu döküldüğünde başlanmalı.

Kısacası ekim ve kasım bahçede yoğun geçer: yeni fidanlar için çukurlar açılır, ılık kuşakta dikim yapılır, eski ocaklarda budama başlar ve tahlil sonucuna göre kireçleme planlanır. Biz de Giresun'da hasattan sonra bahçeye döndüğümüzde yılın bu kısmını yeni sezonun temeli olarak görüyoruz.

Takvimi bir arada görmek

Sahilde ve ılık kuşakta: çukurlar dikimden en az bir ay önce açılır, fidanlar ekim ve kasımda dikilir, tutmayanlar şubat ve martta yenilenir. Yüksek ve soğuk kuşakta: hazırlık sonbaharda yapılır, dikim soğuklar geçtikten sonra şubat ve martta gerçekleştirilir. Her iki durumda da toprak tahlili, kireçleme ve tozlayıcı planı dikimden önce netleşmiş olmalı.

Kaynaklar

T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Fındık Araştırma Enstitüsü, Fındık Yetiştirme Tekniği (dikim zamanı, ocak sistemi, dikim çukuru, kireçleme, budama)

Fındık Araştırma İstasyonu Müdürlüğü (Giresun), Fındık Bahçesi Tesisi ve Dikim Sistemleri çiftçi eğitim broşürü

ResearchGate, Fındık Yetiştiriciliği kitap bölümü (bahçe tesisi ve dikim zamanı)