28 gram noten per dag: wat laat een meta-analyse van 20 studies zien?

Wat zit er achter de koppen "noten verlengen je leven" die vaak in voedingsnieuws opduiken? We bekijken de gegevens van een van de meest uitgebreide meta-analyses, met zowel de bevindingen als de beperkingen.

Omvang van de studie

In de systematische review en dosis-responsmeta-analyse, gepubliceerd in BMC Medicine, werden via PubMed en Embase **20 prospectieve studies** (29 publicaties) geanalyseerd.

Een prospectieve cohortstudie betekent: deelnemers worden aan het begin beoordeeld en jarenlang gevolgd. Er is geen experimentele interventie, alleen observatie.

Cijfermatige resultaten

Samengevatte risicoratio's per **28 gram** extra noten per dag:

Coronaire hartziekte: **0,71** (dus een 29% lager risico). Hart- en vaatziekten: **0,79**. Kanker in totaal: **0,85**. Totale sterfte (alle oorzaken): **0,78**.

Bij specifieke doodsoorzaken: luchtwegaandoeningen 0,48, diabetes 0,61, neurodegeneratieve ziekte 0,65, infectieziekten 0,25, nierziekte 0,27.

Voor beroerte was de uitkomst anders: 0,93 en statistisch niet significant.

Belangrijke bevinding: de dosiscurve vlakt af

Dit is de meest praktische uitkomst van de meta-analyse. Er werd een **niet-lineair** verband gevonden tussen de inname van noten en het risico op hart- en vaatziekten.

Het risico daalde tot ongeveer **15 gram** per dag; bij een hogere inname werd geen extra daling gezien.

Voor beroerte een vergelijkbaar beeld: risicodaling tot 10-15 gram, daarna een lichte stijgende trend (die verdween echter wanneer het aantal beroertes en sterfte door beroerte apart werden bekeken).

In de praktijk: een handje noten is genoeg. Meer levert geen evenredig extra voordeel op.

Steun uit de PREDIMED-studie

In de PREDIMED-interventiestudie naar het mediterrane dieet vonden tijdens een mediane follow-up van 4,8 jaar 323 sterfgevallen plaats.

Bij mensen die meer dan 3 porties noten per week aten (32% van het cohort) werd een **39% lager sterfterisico** gemeld vergeleken met mensen die geen noten aten (HR 0,61).

Het laagste risico werd gezien bij deelnemers die in de groep mediterraan dieet + noten zaten en bij aanvang al meer dan 3 porties per week aten (HR 0,37).

Wat het wereldwijd betekent

De auteurs van de meta-analyse maakten een berekening: als deze verbanden oorzakelijk zijn, zijn in 2013 in Amerika, Europa, Zuidoost-Azië en de westelijke Stille Oceaan **4,4 miljoen vroegtijdige sterfgevallen** toe te schrijven aan een notenconsumptie van minder dan 20 gram per dag.

Dat getal maakt indruk, maar let op: de zin begint met "**als deze verbanden oorzakelijk zijn**". Dat is een voorwaarde die je in wetenschappelijke artikelen niet mag negeren.

Waarom voorzichtig zijn?

Al deze studies zijn observationeel. Mensen die noten eten, eten vaak meer groente en fruit, roken minder, zijn actiever en hebben een ander inkomensniveau.

Onderzoekers proberen voor deze factoren te corrigeren met statistische modellen, maar er blijven altijd ongemeten factoren over, de zogeheten "residuele confounding".

Daarnaast was de heterogeniteit tussen studies bij sommige uitkomsten hoog (bijvoorbeeld I² = 66% voor totale sterfte). Dat betekent dat verschillende studies verschillende resultaten gaven.

Uitkomsten zoals infectieziekten en nierziekte waren gebaseerd op slechts 2 studies met zeer brede betrouwbaarheidsintervallen; deze gelden als zwak bewijs.

Er is ook een risicokant

Een risico-batenanalyse in Zweden berekende zowel het cardiovasculaire voordeel van meer noten eten als het risico op leverkanker door blootstelling aan aflatoxine B1.

In het scenario waarin Zweden van 55-79 jaar 30 gram in plaats van 5 gram noten per dag zouden eten, werd berekend dat in 2013 meer dan 7.000 cardiovasculaire incidenten voorkomen hadden kunnen worden.

De conclusie staat in de titel: de voordelen voor hart en bloedvaten wegen zwaarder dan de kankerverwekkende effecten die aan blootstelling aan aflatoxine B1 worden toegeschreven.

In de praktijk

Een handje noten per dag (ongeveer 28-30 gram) komt overeen met de hoeveelheid die in de studies is onderzocht.

Het grootste deel van het voordeel haal je tot deze hoeveelheid; meer geeft geen evenredig extra voordeel, maar wel meer calorieën.

Noten zijn geen medicijn, maar een onderdeel van je eetpatroon. Geen enkel voedingsmiddel voorkomt op zichzelf hartziekten.

Heb je een bestaand gezondheidsprobleem? Plan voedingsveranderingen dan samen met je arts.

Bronnen

Aune D. e.a., "Nut consumption and risk of cardiovascular disease, total cancer, all-cause and cause-specific mortality: a systematic review and dose-response meta-analysis of prospective studies", BMC Medicine, 2016.

Guasch-Ferré M. e.a., "Frequency of nut consumption and mortality risk in the PREDIMED nutrition intervention trial", BMC Medicine, 2013.

Grace D. e.a., "Risks and Benefits of Increased Nut Consumption: Cardiovascular Health Benefits Outweigh the Burden of Carcinogenic Effects Attributed to Aflatoxin B1 Exposure", Nutrients, 2017.

Mayhew A.J. e.a., meta-analyse over notenconsumptie en sterfterisico, American Journal of Clinical Nutrition, 2015.