Fındığın Qabığı Niyə Atılmamalıdır? Tünd Şokoladdan 8 Dəfə Çox Antioksidant

Fındığın qəhvəyi nazik qabığı əksər istehsalda qovurma zamanı ayrılır və atılır. Laboratoriya analizləri atılan bu hissənin fındığın ən sıx antioksidant ehtiyatı olduğunu göstərir.

Rəqəmlərlə qabıq

Journal of Agricultural and Food Chemistry jurnalında dərc olunan tədqiqatda müxtəlif fındıq nümunələrinin qabıqları ümumi polifenol tərkibi və ümumi antioksidant tutumu baxımından araşdırıldı.

Nəticələr təəccüblüdür: qabıq nümunələrinin ümumi antioksidant tutumu kiloqram başına 0,6 ilə 2,2 mol reduksiya olunmuş dəmir arasında dəyişirdi. Bu dəyər;

**bütöv qozdan təxminən 3 dəfə**, **acı şokoladdan 7-8 dəfə**, **espresso qəhvədən 10 dəfə** və **böyürtkəndən 25 dəfə** yüksəkdir.

Başqa bir tədqiqatda qabıqdakı polifenol miqdarı təxminən **70 mg GAE/g**, yəni 100 qram qabıqda 7 qram polifenol kimi ölçüldü. Müqayisə üçün: fındıq içindəki ümumi fenol maddələri 0,07-0,47 mg GAE/g aralığındadır.

Yəni qabıq iç hissədən yüzlərlə dəfə daha sıxdır.

Qabıqda nə var?

HPLC-MS/MS analizləri ilə müəyyən edilən əsas birləşmə qrupu **flavan-3-ollardır**: monomer və oliqomer formalar ümumi polifenolların **%95-dən çoxunu** təşkil edir. Flavonollar və dihidroxalkonlar %3,5, fenol turşuları isə %1-dən azdır.

Oreqonda yetişən fındıqların qabıqları üzrə aparılan analizdə ölçülən dəyərlər: (+)-katexin 49-130 mg/100 g, epiqallokatexin qallat (EGCG) 21-35 mg/100 g, dimer prosianidin B2 7-21 mg/100 g və kversetin 3-ramnozid 12-21 mg/100 g.

EGCG yaşıl çayın ən çox danışılan komponentidir; onun fındıq qabığında da olması diqqətəlayiqdir.

Proantosianidin rekordu

Bildirilir ki, fındıq ağac qoz-fındıqları arasında **ən yüksək ümumi proantosianidin tərkibinə** malikdir: 100 qramda təxminən 500 mg. Bundan əlavə, nəzərəçarpacaq miqdarda hidroliz olunan tanin ehtiva edir.

Maraqlı bir detal: polifenolların bir hissəsi bitki zülallarına və polisaxaridlərə bağlı halda olur; bunlara "bağlı polifenollar" deyilir. Tombul fındığı üzərində aparılan tədqiqatda ekstraksiya qalığının qələvi hidrolizi ilə xeyli proantosianidin sərbəst buraxıldı; bağlı fraksiya daxil edildikdə fındığın təbii proantosianidin tərkibi demək olar ki, **iki dəfə** artır.

Bu o deməkdir ki, standart ölçmələr fındığın real antioksidant tərkibini olduğundan aşağı göstərə bilər.

Qabıq niyə atılır?

İki səbəb var.

Birincisi istehlakçı seçimidir: qabıqsız fındıq daha təmiz görünür və dadı daha yumşaqdır.

İkincisi qida təhlükəsizliyidir: aflatoksin tədqiqatlarında toksinin əsasən qabıqcıqda toplandığı müəyyən edilib. Qovurmadan sonra qabıqcıq analizlərində qalıq aflatoksin nisbəti %80-100 arasında ölçülüb. Qabıqcığın ayrılması bu baxımdan qoruyucu bir prosesdir.

Bu ikinci məqam vacibdir: "qabıqcıq faydalıdır, atmayın" demək natamam tövsiyə olardı. Nəzarətli emal proseslərindən keçmiş məhsullarda qabıqcığın istifadəsi ayrı məsələdir.

Tullantı deyil, əlavə məhsul

Tədqiqatçılar fındıq qabıqcığına artıq tullantı kimi deyil, **dəyərli əlavə məhsul** kimi yanaşırlar.

Qovrulmuş fındıq qabıqcığı ekstraktı üzərində aparılan tədqiqatda ekstraktın polifenol (308,4 mg GAE/g) və proantosianidin (169,3 mg CE/g) baxımından zəngin olduğu, güclü antioksidant aktivlik göstərdiyi və *Staphylococcus aureus* ilə *S. epidermidis*-ə qarşı antimikrob təsir daşıdığı müəyyən edilib. Eyni ekstrakt sintetik UV filtrlərinin absorbsiyasını da artırıb ki, bu da kosmetik formulalar üçün maraqlı xüsusiyyətdir.

Başqa bir tədqiqatda qabıqcıq ekstraktının *Candida albicans*-a qarşı antifungal təsiri ölçülüb.

Bundan əlavə, qabıqcıq **%64-70 nisbətində pəhriz lifi** ehtiva edir. Bu da onu qida əlavələri və funksional qida tədqiqatlarının mövzusuna çevirir.

Qabıqcıqlı məhsul istehlak etmək lazımdırmı?

Qabıqcıqlı fındıq, qabıqcığın verdiyi zəngin və xarakterik aromanı sevənlər üçün bir seçimdir. Bizim qabıqcıqlı duzlu qovrulmuş məhsulumuz məhz bu seçimə uyğundur.

Lakin açığını desək: uşaqlar üzərində aparılan klinik tədqiqatda qabıqcıqlı və qabıqcıqsız fındığın qan lipidlərinə təsiri arasında nəzərəçarpan fərq tapılmayıb.

Yəni laboratoriyada ölçülən yüksək antioksidant tutumu birbaşa ölçülə bilən sağlamlıq nəticəsinə çevrilməyə bilər. Antioksidant tərkibinin yüksək olması ilə orqanizmdə təsir göstərməsi fərqli şeylərdir; burada sorulma, biomənimsənilmə və doza rol oynayır.

Qısaca

Fındıq qabıqcığı çəkisindən qat-qat yüksək antioksidant sıxlığına malikdir və elm dünyasında getdikcə daha çox maraq doğurur.

Bu, "qabıqcıqlı fındıq daha sağlamdır" demək üçün kifayət deyil; amma atılan bu əlavə məhsulun niyə tədqiq edildiyini izah edir.

Mənbələr

Del Rio D. və həmm., "Polyphenolic Composition of Hazelnut Skin", Journal of Agricultural and Food Chemistry.

Alasalvar C., Bolling B.W., fındıqda proantosianidin tərkibi və hidrolizə olunan tanin qiymətləndirməsi.

"Effects of roasting on proanthocyanidin contents of Turkish Tombul hazelnut and its skin", Journal of Functional Foods, 2016.

"Chemical composition, phytochemical content, and antioxidant activity of hazelnut skins from Oregon", LWT, 2024.

"Valorization of Hazelnut Skin By-Product as a Multifunctional Ingredient for Cosmetic Emulsions", 2025.

Piccinelli A.L. və həmm., "HRMS Profile of a Hazelnut Skin Proanthocyanidin-rich Fraction", J. Agric. Food Chem., 2016.