Fındık Helvası Nedir? Şebinkarahisar'ın Dövme Helvası ve Evde Tarif

Fındık helvası, adı aynı olsa da Karadeniz'de birkaç farklı tatlıyı anlatan bir isim. Kimi yerde saatlerce dövülmüş fındık ve şekerden yapılan sert bir helvayı, kimi evde ise tereyağında kavrulmuş una fındık eklenerek hazırlanan sıcak bir tatlıyı akla getirir. Bu yazıda üç türü birbirinden ayırıyor, Giresun'un ilginç bir geleneğini anlatıyor ve evde fındıklı un helvası yaparken en çok sorulan soruyu cevaplıyoruz: Fındık ne zaman eklenir?

Fındığı olmayan ilçenin fındık helvası

Giresun denince akla ilk fındık bahçeleri gelir. Ama ilin iç kesimindeki Şebinkarahisar'da iklim farklıdır ve Karadeniz'de Sonnokta Gazetesi'nin haberine göre ilçede fındık yetişmez. Buna rağmen Şebinkarahisar'ın kendine özgü bir dövme fındık helvası vardır.

Aynı habere göre bu helvada çifte kavrulmuş Giresun fındığı kullanılıyor. Fındık makinede çekilmiyor, oyma bir kütükten yapılmış kovada geleneksel yöntemle dövülüyor. Yani sahildeki bahçelerden gelen fındık, dağın ardındaki ilçede bambaşka bir lezzete dönüşüyor.

Dövme fındık helvası nasıl yapılır?

Habere konuşan yerel bir üreticinin anlattığına göre, dövülerek ezilen 1 kilogram fındık 2 kilogram pudra şekeriyle karıştırılıyor ve karışım yeniden dövülüyor. Bu oran üreticinin kendi usulü; evden eve ve ustadan ustaya değişebileceğini hatırlatalım.

İşin asıl emeği dövmede. Fındık ve şeker saatlerce dövülüyor, böylece fındığın kendi yağı şekerle birleşip yoğun, kesilebilir bir kıvam oluşuyor. Üretici bu helvanın bir yıl bozulmadan durabildiğini söylüyor. Bu bilgi bağımsız olarak doğrulanmış değil, bir üretici beyanı olarak okunmalı. Evde saklarken serin, kuru ve kapalı bir kap seçmek her durumda iyi bir alışkanlıktır.

Dövme helva, ezilmiş fındıkla başladığı için fındık ezmesine akrabadır. Farkı, şekerle birlikte uzun süre işlenip sıkı bir kütleye dönüşmesidir. Kış aylarında evlerde sıkça yapılan, misafire çayın yanında ikram edilen bir tatlı olarak bilinir.

Komşu ilin geleneği: Kabataş helvası

Karadeniz'in bir başka fındıklı helvası Ordu'nun Kabataş helvasıdır. Bir satıcının ürün sayfasında içindekiler armut ya da elma pekmezi, fındık içi, buğday unu, şeker ve yumurta akı olarak sıralanıyor. Burada tatlılığın bir kısmı pekmezden gelir ve yumurta akı dokuyu değiştirir. Şebinkarahisar'ın sade fındık ve şekerden oluşan dövme helvasıyla yan yana koyunca, iki komşu ilin aynı malzemeyi ne kadar farklı yorumladığı açıkça görülür.

Üç tür fındık helvasını ayırmak

Tarif sitelerinde fındık helvası adı bazen dördüncü bir anlamda da kullanılıyor: Kavrulmuş fındık, pudra şekeri ve biraz fındık yağı robotta çekilerek koyu bir ezme hazırlanıyor. Bu pratik bir yöntem, ama geleneksel helvalardan farklı bir sonuç verir.

Özetle karşınıza üç ana tür çıkar. Birincisi dövme helva: fındık ve şeker, uzun süre dövülerek birleştirilir. İkincisi fındıklı un helvası: unun tereyağında kavrulması ve şerbetle buluşmasıyla yapılır. Üçüncüsü pekmezli Kabataş tipi helva: pekmez, un ve yumurta akıyla hazırlanır. Tarif ararken hangisini istediğinizi bilmek, yanlış kıvamda bir tatlıyla karşılaşmanızı önler.

Evde fındıklı un helvası tarifi

Dövme helva sabır ve özel ekipman ister. Evde en kolay sürüm fındıklı un helvasıdır. Lezzet.com.tr'deki Karadeniz mutfağı tarifi 8 kişilik ve şu malzemelerle hazırlanıyor: 250 gram tereyağı, 3 su bardağı un, 2 su bardağı toz şeker, 1 kahve fincanı su ve 1 su bardağı ince çekilmiş fındık.

Tereyağını geniş bir tencerede eritin ve unu ekleyin. Kısık ateşte, sürekli karıştırarak unu pembeleşene kadar kavurun. Sahrap Soysal'ın tarifinde bu aşamanın en az 15 dakika sürmesi, unun sütlü kahve rengini alması öneriliyor. Acele ederseniz helva çiğ un tadı bırakır.

Un istediğiniz renge gelince, 1 kahve fincanı suyla ıslatılmış şekeri ekleyin ve karıştırmaya devam edin. Şeker erirken karışım biraz köpürebilir, dikkatli olun.

Fındık ne zaman eklenir?

En sık yapılan hata fındığı unla birlikte en başta tencereye atmaktır. Artı Gerçek'teki habere göre kavrulmuş fındık kavurmanın sonuna doğru eklenmeli. Baştan konan fındık uzun süre ısıda kalınca yanabiliyor ve helvaya acı bir tat bırakabiliyor.

Sahrap Soysal'ın tarifinde de fındık, un rengini aldıktan sonra ekleniyor ve yalnızca 2-3 dakika daha kavruluyor. Lezzet.com.tr tarifinde ise fındık en son konup tencere ocaktan alınıyor. İki yaklaşım da aynı noktada buluşuyor: Fındık tencerede kısa kalmalı. Zaten kavrulmuş fındık kullanıyorsanız bu daha da önemli, çünkü onu ikinci kez uzun süre kavurmaya gerek yok.

Ocaktan aldıktan sonra helvayı birkaç dakika dinlendirin, ardından kaşıkla şekil verin. Fındık zarlıysa hafif bir burukluk katar, zarı soyulmuşsa daha yumuşak bir tat elde edersiniz.

Kasım akşamlarına bir tencere helva

Havaların soğuduğu bu günlerde fındıklı un helvası, evdeki malzemelerle kısa sürede hazırlanabilen bir ikram. Bir kış akşamı demli bir çayın yanında sıcak sıcak sunulabilir, komşuya bir tabak götürülebilir. Dövme helvayı denemek isterseniz de onun ustaların sabrıyla yapılan bir gelenek olduğunu bilmek, her lokmayı daha değerli kılar.

Fındık alerjisi olanların bu tatlılardan uzak durması gerektiğini, beslenmeyle ilgili kişisel durumunuz için bir uzmana danışmanızı da hatırlatalım.

Kaynaklar

Karadeniz'de Sonnokta Gazetesi, Şebinkarahisar'ın dövme fındık helvası haberi

Lezzet.com.tr, Karadeniz mutfağından fındıklı un helvası tarifi

Artı Gerçek, un helvasına fındığın ne zaman ekleneceği üzerine haber

Sahrap Soysal, fındıklı un helvası tarifi ve kavurma süresi

Orion Organik, Ordu Kabataş fındık helvasının içindekiler bilgisi

Tarifkafe, robotta yapılan ezme tipi fındık helvası tarifi