Күніне 28 грамм жаңғақ: 20 зерттеудің мета-талдауы не көрсетеді?

Тамақтану жаңалықтарында жиі кездесетін "жаңғақ өмірді ұзартады" деген тақырыптардың артында не бар? Ең ауқымды мета-талдаулардың бірінің деректеріне, оның нәтижелері мен шектеулеріне қарап көрейік.

Зерттеудің ауқымы

BMC Medicine журналында жарияланған жүйелі шолу мен доза-жауап мета-талдауында PubMed және Embase базалары қаралып, **20 проспективті зерттеу** (29 жарияланым) талданды.

Проспективті когорттық зерттеу дегеніміз: қатысушылар басында бағаланып, жылдар бойы бақыланады. Эксперименттік араласу жоқ, тек бақылау бар.

Сандық нәтижелер

Күніне жаңғақты **28 грамм** арттырған сайын есептелген жиынтық қауіп коэффициенттері:

Жүректің ишемиялық ауруы: **0,71** (яғни қауіп 29% төмен). Жүрек-қан тамырлары аурулары: **0,79**. Барлық қатерлі ісік: **0,85**. Жалпы (барлық себептерден) өлім: **0,78**.

Нақты өлім себептері бойынша: тыныс алу аурулары 0,48, қант диабеті 0,61, нейродегенеративті аурулар 0,65, жұқпалы аурулар 0,25, бүйрек аурулары 0,27.

Инсульт бойынша нәтиже басқаша болды: 0,93, статистикалық тұрғыда маңызды емес.

Басты нәтиже: доза қисығы түзу жалғасады

Мета-талдаудың ең практикалық қорытындысы осы. Жаңғақ жеу мен жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупі арасында **сызықтық емес** байланыс анықталды.

Қауіптің төмендеуі күніне шамамен **15 граммға дейін** байқалды; одан көп жегенде қосымша төмендеу болмады.

Инсульт бойынша да ұқсас көрініс: 10-15 граммға дейін қауіп төмендейді, одан кейін аздап өсу үрдісі бар (бірақ инсульт жиілігі мен инсульттен болған өлім бөлек қаралғанда бұл жойылды).

Практикалық мағынасы: бір уыс жаңғақ жеткілікті. Одан көбі пропорционалды қосымша пайда бермейді.

PREDIMED зерттеуінің қолдауы

Жерорта теңізі диетасы бойынша жүргізілген PREDIMED араласу зерттеуінде орташа 4,8 жылдық бақылау кезінде 323 өлім тіркелді.

Аптасына 3 порциядан көп жаңғақ жегендерде (когорттың 32%-ы) мүлде жемейтіндермен салыстырғанда **өлім қаупі 39% төмен** болды (HR 0,61).

Жерорта теңізі диетасы + жаңғақ тобына бөлінген және басында аптасына 3 порциядан көп жеген қатысушыларда қауіп ең төмен болды (HR 0,37).

Жаһандық ауқымдағы мәні

Мета-талдау авторлары есеп жүргізген: егер бұл байланыстар себептік болса, 2013 жылы Америкада, Еуропада, Оңтүстік-Шығыс Азияда және Батыс Тынық мұхитында **4,4 миллион мерзімінен бұрын болған өлім** күніне 20 граммнан аз жаңғақ жеумен байланысты болуы мүмкін.

Бұл сан әсерлі, бірақ назар аударыңыз: сөйлем "**егер бұл байланыстар себептік болса**" деп басталады. Бұл ғылыми мақалаларда ескерусіз қалмауы тиіс шарт.

Неге сақ болу керек?

Бұл зерттеулердің бәрі бақылау зерттеулері. Жаңғақ жейтін адамдар әдетте көкөніс пен жемісті көбірек жейді, аз темекі шегеді, белсендірек және табыс деңгейі басқаша болады.

Зерттеушілер бұл факторларды статистикалық модельдермен түзетуге тырысады, бірақ "қалдық шатастырушы әсер" деп аталатын өлшенбеген факторлар әрқашан қалады.

Сондай-ақ кейбір нәтижелерде зерттеулер арасындағы сәйкессіздік жоғары болды (мысалы, жалпы өлім үшін I² = 66%). Бұл әртүрлі зерттеулердің әртүрлі нәтиже бергенін көрсетеді.

Жұқпалы аурулар мен бүйрек аурулары сияқты нәтижелер тек 2 зерттеуге негізделген және сенімділік аралықтары өте кең болды, сондықтан оларды әлсіз дәлел деп санау керек.

Қауіп жағы да бар

Швецияда жүргізілген қауіп пен пайда талдауы жаңғақ жеуді арттырудың жүрек-қан тамырларына пайдасын да, афлатоксин B1 әсерінен болатын бауыр обырының қаупін де есептеді.

55-79 жас аралығындағы шведтер күніне 5 граммның орнына 30 грамм жаңғақ жесе, 2013 жылы 7.000-нан астам жүрек-қан тамырлары оқиғасының алдын алуға болатыны есептелді.

Қорытынды тақырыпта: жүрек-қан тамырлары денсаулығына пайдасы афлатоксин B1 әсеріне байланысты канцерогендік әсерлердің жүктемесінен асып түседі.

Практикалық қорытынды

Күніне бір уыс (шамамен 28-30 грамм) жаңғақ зерттеулерде қаралған мөлшерге сәйкес келеді.

Пайданың басым бөлігі осы мөлшерге дейін алынады; одан көбі пропорционалды қосымша пайда бермейді, бірақ калория жүктемесін арттырады.

Жаңғақ дәрі емес, тамақтану тәртібінің бір бөлігі. Ешбір тағам жалғыз өзі жүрек ауруының алдын алмайды.

Егер денсаулығыңызда проблема болса, тамақтанудағы өзгерістерді дәрігеріңізбен бірге жоспарлаңыз.

Дереккөздер

Aune D. және т.б., "Nut consumption and risk of cardiovascular disease, total cancer, all-cause and cause-specific mortality: a systematic review and dose-response meta-analysis of prospective studies", BMC Medicine, 2016.

Guasch-Ferré M. және т.б., "Frequency of nut consumption and mortality risk in the PREDIMED nutrition intervention trial", BMC Medicine, 2013.

Grace D. және т.б., "Risks and Benefits of Increased Nut Consumption: Cardiovascular Health Benefits Outweigh the Burden of Carcinogenic Effects Attributed to Aflatoxin B1 Exposure", Nutrients, 2017.

Mayhew A.J. және т.б., жаңғақ жеу және өлім қаупі бойынша мета-талдау, American Journal of Clinical Nutrition, 2015.