Türkiye Fındıkta Neden Az Kazanıyor? Rakamlarla İhracat Tablosu

Türkiye dünya fındık üretiminin yaklaşık %70'ini karşılıyor. Buna rağmen fındıktan elde edilen gelir, bu payla orantılı değil. Güncel rakamlara bakalım.

2025/26 sezonunun tablosu

Karadeniz Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği verilerine göre, 1 Eylül 2025, 31 Temmuz 2026 arasındaki 11 aylık dönemde Türkiye **186 bin 400 ton** fındık ihraç etti ve **2 milyar 400 milyon dolar** gelir elde etti.

Bir önceki sezonun tamamında 295 bin 46 ton ihracat yapılmıştı.

İlk 9 aylık veriler daha çarpıcı: 150 bin 592 ton ihracat, 1 milyar 982 milyon dolar gelir. Geçen sezonun aynı döneminde ise 260 bin 143 ton ihracattan 2 milyar 128 milyon dolar elde edilmişti.

Yani **miktar %42'den fazla düşerken, gelir yalnızca %6,83 azaldı.**

Bu ne anlama geliyor?

Rekolte daralması arzı azalttı, uluslararası fiyatlar yükseldi. Daha az ürünle neredeyse aynı geliri elde ettik.

Mayıs ayı karşılaştırması bunu net gösteriyor: Mayıs 2025'te 22.280 ton ihracattan 186,5 milyon dolar gelir elde edilmişti; Mayıs 2026'da gelir 212,6 milyon dolara yükseldi, **%14 artış**.

Sektör, miktar odaklı bir dönemden değer odaklı bir döneme geçiyor.

TMO fiyatları

Toprak Mahsulleri Ofisi, 2026/27 sezonu kabuklu fındık alım fiyatlarını açıkladı. %50 sağlam iç fındık esasına göre:

Giresun kalite: **255 TL/kg** (geçen yıla göre %27,5 artış). Levant kalite: **250 TL/kg** (%28,2 artış). Sivri kalite: **245 TL/kg** (%28,9 artış).

Alım koşulları da tanımlı: rutubet oranı %6,5'i aşmayacak, sağlam iç fındık oranı en az %40 olacak, buruşuk iç oranı %10'u, çürük ve bozuk iç oranı %7'yi geçmeyecek, yabancı madde oranı en fazla %0,5 olacak.

Bu kriterler tesadüfi değil, rutubet sınırı doğrudan aflatoksin riskiyle ilgili.

Asıl mesele: ham madde mi, ürün mü?

Türkiye uzun yıllardır dünyanın en büyük fındık ihracatçısı. Ancak 1980'li yıllara kadar ihracatın neredeyse tamamı kabuklu ve iç fındıktan oluşuyordu.

Bugün yaklaşık **28 çeşit işlenmiş fındık ürünü** ihraç ediliyor. Bu ilerleme; ama tablo hâlâ ham madde ağırlıklı.

Karşılaştırma şöyle kurulabilir: fındığı çuvalla satarsanız kilogram başına bir fiyat alırsınız. Aynı fındığı ezmeye, kurabiyeye veya çikolataya dönüştürüp markalı ürün olarak satarsanız, aynı hammaddeden kat kat fazla gelir çıkar.

Bu farkın adı **katma değer**.

Sektörden bir görüş

Giresun'da faaliyet gösteren Hoydi28 Fındık'ın sahibi Ayhan Akten, ulusal basına verdiği demeçte konuyu şöyle özetlemişti: Türkiye dünya fındık üretiminin yüzde 70'ini sağlıyor ama ham madde olarak sattığı için sınırlı bir gelir elde ediyor; katma değerli ürünler geliştirilip ihraç edilirse gelirin belirgin şekilde artması mümkün.

Akten ayrıca devlet teşviklerinin bölgesel değil **ürün ve marka bazında** olmasının daha etkili olacağını savunmuştu.

Rakip ülkeler ne yapıyor?

İtalyan bir çikolata üreticisinin Avustralya'da alternatif fındık üretimi için yaptığı yatırım, aranan kaliteyi yakalayamayınca tedarik rotası Türkiye'ye geri döndü.

Ancak Gürcistan ve Azerbaycan'da plantasyonların arttığı biliniyor. Türkiye'nin kalite üstünlüğü kalıcı bir garanti değil.

Coğrafi işaretin ekonomik değeri

Giresun Tombul Fındığı 2001'de Türkiye'de, 2022'de Avrupa Birliği'nde menşe adı olarak tescillendi.

Coğrafi işaret, ürünü taklide karşı korumanın yanı sıra fiyat priminin gerekçesini de oluşturur. "Giresun kalitesi" borsalarda ayrı bir sınıf olarak işlem görüyor; TMO fiyatlarında da Giresun kalitesi en üstte.

Tüketici bunun neresinde?

Markalı ve işlenmiş yerli ürün satın almak, bu zincirin bir parçası. Fındık ezmesi veya kurabiye olarak satılan ürünün geliri Türkiye'de kalıyor; çuvalla ihraç edilen fındığın katma değeri ise başka ülkede oluşuyor.

Bu bir suçlama değil, ham madde ihracatı da ekonomiye katkı sağlıyor. Ancak tablonun tamamını görmek, "fındığın başkenti neden hak ettiği geliri alamıyor" sorusunu anlamlandırıyor.

Kaynaklar

Karadeniz Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (KFMİB), 2025/26 sezonu ihracat verileri.

Toprak Mahsulleri Ofisi, 2026/27 sezonu kabuklu fındık alım fiyatları ve alım kriterleri, Ağustos 2026.

T.C. Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğü, "Fındık ve Mamulleri" sektör raporu.

T.C. Dışişleri Bakanlığı AB Başkanlığı, Giresun Tombul Fındığı AB tescili duyurusu, 2022.